به گزارش مفدا سراب، به مناسبت هفته ملی دیابت، گفت‌وگویی داشتیم با خانم دکتر سحر مصطفوی، فوق‌تخصص غدد و عضو هیئت علمی دانشگاه و از پزشکان فعال بیمارستان امام خمینی (ره) سرا، تا درباره‌ی ماهیت دیابت، روش‌های پیشگیری و تازه‌ترین رویکردهای درمانی این بیماری بیشتر بدانیم.
سلام خانم دکتر، برای آغاز گفتگو بفرمایید دیابت دقیقاً چه نوع بیماری است؟سلام و تشکر از شما و رسانه سلامت سراب که به موضوع مهم دیابت می‌پردازید. دیابت در واقع یک اختلال متابولیک مزمن است که در آن قند خون فرد از حد طبیعی بالاتر می‌رود. این افزایش قند معمولاً به دلیل کاهش تولید انسولین در بدن یا مقاومت سلول‌ها نسبت به اثر انسولین اتفاق می‌افتد. انسولین هورمونی است که به سلول‌ها کمک می‌کند قند را از خون بگیرند و به عنوان منبع انرژی استفاده کنند. وقتی این فرآیند دچار اختلال می‌شود، قند در خون تجمع می‌یابد و به مرور می‌تواند به اعضای مختلف بدن آسیب بزند.
دیابت انواع مختلفی دارد. لطفاً درباره‌ی تفاوت بین نوع ۱ و نوع ۲ آن توضیح دهید.بله، به طور کلی دو نوع شایع دیابت داریم:
دیابت نوع ۱ معمولاً در سنین پایین بروز می‌کند و یک بیماری خودایمنی است. در این حالت، سیستم ایمنی بدن به سلول‌های پانکراس حمله کرده و تولید انسولین را متوقف می‌کند. بنابراین این بیماران برای ادامه زندگی حتماً به تزریق انسولین نیاز دارند.
دیابت نوع ۲ که بسیار شایع‌تر است، بیشتر در بزرگسالان و افرادی با اضافه‌وزن، سابقه خانوادگی دیابت، یا سبک زندگی کم‌تحرک و تغذیه نامناسب دیده می‌شود. در این نوع، بدن هنوز انسولین تولید می‌کند، اما سلول‌ها به آن مقاوم شده‌اند. خوشبختانه این نوع دیابت را می‌توان با اصلاح سبک زندگی، رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و در صورت نیاز دارودرمانی کنترل و حتی تا حدی پیشگیری کرد.

چه عواملی باعث افزایش شیوع دیابت در جامعه شده‌اند؟سبک زندگی امروزی نقش بسیار مهمی دارد. کم‌تحرکی، مصرف زیاد غذاهای فرآوری‌شده و فست‌فودها، استرس، شهرنشینی و افزایش سن جمعیت از عوامل اصلی افزایش بروز دیابت در جهان هستند. متأسفانه این روند در کشور ما هم مشاهده می‌شود، به‌ویژه با کاهش فعالیت بدنی در میان کودکان و نوجوانان.
علائم هشداردهنده دیابت چیست و چه کسانی باید برای غربالگری اقدام کنند؟نکته‌ی مهم این است که بسیاری از مبتلایان به دیابت هیچ علامت مشخصی ندارند و ممکن است سال‌ها بدون تشخیص با بیماری زندگی کنند. با این حال، نشانه‌هایی مثل پرنوشی، پرادراری، خستگی زودرس و کاهش وزن غیرعادی می‌تواند هشداردهنده باشد.ما توصیه می‌کنیم تمام افراد بالای ۳۵ سال حداقل سالی یک‌بار آزمایش قند خون بدهند. همچنین افرادی که چاق هستند یا سابقه خانوادگی دیابت دارند باید حتی زودتر و منظم‌تر تحت غربالگری قرار گیرند.
درمان‌های موجود برای دیابت در حال حاضر چه روندی دارد؟در دیابت نوع ۲، خوشبختانه هر سال داروهای جدیدی معرفی می‌شوند که علاوه بر کنترل قند خون، به کاهش وزن و بهبود کیفیت زندگی نیز کمک می‌کنند. در موارد پیشرفته‌تر ممکن است از انسولین هم استفاده شود.اما در دیابت نوع ۱ همچنان انسولین درمان اصلی است و بیماران باید با آموزش صحیح تزریق انسولین و تنظیم قند خون، زندگی سالم و فعالی داشته باشند.
خانم دکتر، در پایان چه توصیه‌هایی برای پیشگیری از دیابت دارید؟مهم‌ترین نکته این است که پیشگیری کاملاً ممکن است.توصیه می‌کنم افراد روزانه حداقل ۳۰ دقیقه پیاده‌روی سریع داشته باشند و این کار را در بیشتر روزهای هفته انجام دهند. مصرف غذاهای خانگی، سبزیجات، میوه‌ها و آب کافی (۶ تا ۸ لیوان در روز) نیز بسیار کمک‌کننده است.همچنین کاهش مصرف قندهای ساده، نوشابه‌ها و غذاهای آماده از اصول اساسی پیشگیری محسوب می‌شود.دیابت بیماری‌ای است که اگر به موقع تشخیص داده شود و فرد همکاری لازم را با پزشک داشته باشد، به‌خوبی قابل کنترل است و می‌توان با آن زندگی سالمی داشت.